Allersee gölünde tatil rüzgarları esiyor. Yaz, güneş, yelkenliler. Yüzen sahil barının tezgahı önünde Edin Dzeko. Alkolsüz bir içki ısmarladıktan sonra barmenle şakalaşıp muhabbet ediyor. Eğer Edin Dzeko, takımı VfL Wolfsburg’u kısa süre önce Bundesliga şampiyonluğuna taşımamış olsaydı, bu çok da ilginç bir sahne olmayabilirdi. Sansasyonel bir başarı bu. Yüz bin insan hep birlikte yeşil-beyazlı takımın zaferini kent merkezinde kutladı. İlginin merkezindeyse Edin Dzeko vardı. AC Milan’nın transferi için 40 milyon Avro önerdiği futbolcu, klübünü şampiyonlar ligine taşımayı ve kentin üzerindeki kara bulutları dağıtmayı başarmış oldu.
Wolfsburg, futbol kulübünün masalsı başarısına dek insanların gözünde Volkswagen fabrikasının gölgesindeki 120.000 nüfuslu küçük bir Aşağı Saksonya kentiydi. Mittelland Kanalı’nın kuzey kıyısında bulunan dünyanın en büyük otomobil fabrikası, göze çarpan dört yüksek bacasıyla dikiliyor. Kanalın diğer kıyısındaysa VW Havuzu ve kentin yaya güzergahı Porsche Caddesi uzanıyor. Ne bir eski kent merkezi ne de istasyon mahallesi göze çarpıyor. Nasıl çarpsın ki? 1938 yılında Nazi diktatörlüğü döneminde Volkswagen fabrikasının çalışanları için uçsuz bucaksız bir çayırda kurulan Wolfsburg, henüz ortalama bir insan ömrünü bile doldurmamış durumda.
Camdan teslimat kulelerinde hızlı bir gezinti
Bir kereliğine de olsa durum şimdi çok farklı. Tüm dünya gözlerini Wolfsburg’a çeviriyor ve VW’nin kırmızı tuğlalı yapısının gölgesinden sıyrılan bir kenti keşfediyor. Bilim Merkezi Phæno İngiliz “Guardian” gazetesine göre modern çağın en anlamlı on iki yapısından biri. Sanat Müzesi ise MoMA ve Centre Pompidou gibi ünlü sanat merkezlerinden aşağı kalmıyor ve ulusal çapta Hamburg Sanat Merkezi, Frankfurt’taki Modern Sanat Müzesi ve Münih Modern Resim Müzesi’yle aynı kulvarda yer alıyor. Eşsiz eğlence parkı otomobil kentiyse Almanya’nın en büyük boş zaman aktiviteleri merkezi olarak Rust Avrupa Parkı’yla başa baş gidiyor.
Hannover’deki Expo 2000’le bağlantılı olarak açılığı yapılan 25 hektar büyüklüğünde bir yeşil alan ve lagün alanının içinden 48 metre yüksekliğindeki iki otomonil kulesi yükseliyor. Bu kuleler kentin simgeleri aynı zamanda. “Volkswagen firmasının üçboyutlu kartviziti” olarak anılan bu eğlence parkını her yıl iki milyon kişi ziyaret ediyor. Dört teker üzerinde olmanın bütün yönlerini yaşayabiliyor burada ziyaretçiler: off-road parkuru, uluslararası saygınlığa sahip Movimentos Festivali, aktüel sergi “Stars & Cars”, Lamborghini’nin “yırtıcı hayvan” gösterisi, vesaire vesaire… Bu kent içindeki kent; yedi markanın sergilerine, dünyanın en çok ziyaretçi çeken otomobil müzesine ve yine dünyanın en büyük araba teslimat merkezine, ayrıca üç yıldız sahibi bir restoran olan “Aqua”nın da aralarında bulunduğu toplam 13 restorana, güneşlenmeye müsait verandası ve liman havuzlarının içine uzanan özel yüzme havuzuyla asil Ritz Carlton’a da ev sahipliği yapıyor.
Her geçen gün daha çok alıcı, yeni satın aldıkları arabalarını buradan bizzat teslim almayı tercih ediyor ve bu fırsattan yararlanarak otomobil kentini ziyaret ediyor. Yolculuk masrafları, araçların nakliyesiyle yaklaşık aynı seviyede. Fakat bu ziyaretin eğlence avantajı işin cabası. Buradaki en gözde atraksiyonlardan biri de her birinde teslimata hazır 400 arabanın depolandığı yirmi katlı iki teslimat kulesine ziyaretçi kabininde yapılan hızlı bir gezi. Almanya pazarına satılan araçların yaklaşık yüzde 30’u, yılın 363 günü açık olan otomobil kentinin müşteri merkezinden teslim alınıyor. Projenin başlangıcındaki yöneticisi ve şu andaki işletme müdürü olan Otto Ferdinand “Açılışından bu yana otomobil kentine 18,5 milyon kişi otomobil kentini ziyaret etti” diyor. Eğlence parkı elbette Wolfsburg’un da ziyaretçi istatistiklerini ciddi oranda etkilemiş. Tüm kenti ziyaret eden turistlerin sayısı 1997’de yılda 300.000 iken geçtiğimiz yıl altı milyona ulaşmış.
Kenti sempatik kılan bir özellik de makul boyutları. Tüm ilginç mekanlar yürüme mesafesinde. Buradaki yapılar güneyde Klieversberg’den kuzeydeki şatoya dek uzanan “Koller Aksı” boyunca sıralanmış bir yapılar sergisi gibi. Kuşbakışı yalnızca 2,5 kilometre uzunluğundaki bu aks 2. Dünya Savaşı sonrasında kentin planlanmasına damgasını vuran Peter Koller tarafından tasarlanmış. Ünlü tiyatronun (1973 yılında aynı zamanda Berlin Filarmoni binasını da tasarlayan Hans Schorun’un tasarımı) bulunduğu Klieversberg’den aşağı inen yol, Sanat Müzesi’nin (1994, Peter Schweger, ZKM Karlsruhe’nin tasarımcısı) bulunduğu Porsche Caddesi’ne, kültür merkezine (1962, Alvar Aalto, Essen Tiyatrosu) ve Science Center’a (2005, Zaha Hadid, Expo 2008 Zaragoza’daki köprü pavyon), Otomobil kenti üzerinden (2000, Gunter Henn, Dresden’deki cam fabrika) kente ismini veren yegane tarihi yapısı Wolfsburg Kalesi’ne uzanıyor. 2007 yılında açılan, tasarımcı elinden çıkma indirimli ürünlerin satışının yapıldığı satış merkezi de kentin silüetine sorunsuzca oturuyor.
Kentin son 15 yıllık gelişiminde büyük payı olanlardan biri de Wolfgang Guthardt; Belediye Başkanı Rolf Schnellecke’nin ekibinden olan Guthardt kültür, eğitim ve spor ilerinden sorumlu belediye yetkilisi. Guthardt 1999 yılında kent konseyine ICE istasyonu, “City”, VW fabrikası ve Otomobil kenti arasında bir bilim merkezi kurulmasını teklif etti. Büyük bir kararlılıkla son noktada da favori mimarı Zaha Hadid’i önerdi. Altı yıl içinde “Phæno” açıldı. Guthardt da buranın yönetimini üstlendi. Bugün “Almanya’nın gezilebilen en büyük heykeli” olarak anılan bu binada gezerken hala hayranlığını gizleyemiyor.
Gezilebilen en büyük heykelin içinden keşifler
Konik ayakların taşıdığı binanın gövdesi azametle yükseliyor. İçeride yedi metre yükseklikte; kraterleri, mağaraları, terasları ve platoları anımsatan mimari bir maceralar ülkesi ortaya çıkıyor. Dolaylı bir rehberlikle yapılan gezide sürekli yeni bir şeyler keşfetmek mümkün. En geç önümüzdeki yıla kadar bir milyonuncu ziyaretçi de bekleniyor.
“Wolfsburg her zaman Federal Cumhuriyet’in bir modeli olmuştur”, diyor Guthardt. Bu iddia biraz abartılı gelebilir. Fakat aslında bu kent yabancı işçilerin entegrasyonu, aile yaşantısına uygunluk ya da VW’nin mesai saati modeli gibi konular söz konusu olduğunda hep örnek niteliğinde olmuştur. Bu özelliğiyle günümüzde kent sıralama listelerini altüst ediyor: Almanya Aile Atlası’nda birinci sırada, Kuzey Almanya’nın en sağlıklı kenti, 1 numaralı ekonomi kenti ve Aşağı Saksonya’nın ekonomik büyüme motoru. Her ne kadar geçtiğimiz on yıl içerisinde çeşitliliği arttırmak üzere yoğun bir çalışmayla 20.000 kişiye iş olanağı sağlayan 160 firma kurulduysa da Wolfsburg asli olarak VW’ye bağımlı. Dünyanın ikinci en büyük otomobil üreticisi olan Volkswagen, Wolfsburg’ta 48.000 kişiye iş olanağı sağlıyor. Yeni araç alımı için devlet tarafından verilen çevre primi sayesinde firma, kitlesel markaları olan VW, Škoda ve Seat ile otomotiv krizinden alnının akıyla çıkmayı başardı. Almanya’da satılan arabaların yaklaşık yüzde otuzu VW Grubu’nun ürünü. Fabrikada fazla mesai yapılması gerektiği oluyor.
Peki ama VW’nin ve dolayısıyla kentin geleceği nasıl görünüyor? 9000 araştırma ve geliştirme mühendisi, iklim değişikliği ve emisyon hedeflerine uygun ve aynı zamanda rekabet gücü olan özel nitelikli ürünler sunmayı başarabilecek mi piyasaya? Şu anda teknik açıdan daha verimli, yakıt tüketimi daha az, emisyon oranı daha düşük küçük motorlar üzerinde çalışıyorlar. Bunun sonucu olarak, yıl sonunda Golf BlueMotion’ın piyasaya sürülecek. Bu model kilometre başına yalnızca 99 g karbondioksit salıyor. AB’nin yeni otomobiller için 2012 yılına yönelik belirlediği tavan 130 g. Bu sayede VW de VfL gibi Wolfsburg’u önümüzdeki yıl şampiyonlar ligine taşıyacak gibi görünüyor.
