New York’ta Birleşmiş Milletler NY 10017 adresi dünya siyasetinin en uluslararası yeri: Burası Birleşmiş Milletler’in (BM) merkezi. 1945 yılında kurulan milletler topluluğu bugün 192 üyesiyle, tüm dünyada meşruiyet kazanmış bir zeminde hareket eden tek uluslararası örgüt. BM uluslararası alanda, devletler ve devlet dışı aktörler arasındaki ilişkilerde ortak değerlerin ve normların geliştirilmesinde belirleyici bir rol oynuyor. Almanya’nın dış politikasında BM bu yönüyle merkezi bir öneme sahip. 1973 yılında tam üye olarak BM’e kabulünden bu yana Federal Almanya, Birleşmiş Milletler’in temel hedef ve değerleri yönünde (barış, insan hakları, adalet ve kalkınma için) çaba harcıyor.
Bu son kırk yıllık dönem içinde Almanya Birleşmiş Milletlere verdiği desteği düzenli olarak genişletti. BM’de önemsenen bir partner olarak Almanya’nın mali katkıları, barışın korunmasının ve kalkınma yardımının yanısıra, çevrenin korunması ve Birleşmiş Milletler’in çeşitli yardım fonlarına ve özel programlarına yapılan katkıları da kapsıyor. Almanya bugün BM’in finansmanında üçüncü en büyük katkıyı sağlayan ülke olmanın yanısıra birçok BM komisyonunda ve kuruluşunda personel desteğiyle yer alıyor ve Federal Almanya’nın eski başkenti Bonn bugün dünya çapında büyük bir BM merkezi konumunda. Ayrıca Almanya kalkınma yardımlarında dünyadaki üçünçü büyük donör (verici) ülke durumunda.
Almanya BM Güvenlik Konseyi’nde 2011/2012 dönemi için geçici üyeliğe adaylığını koyarken, milletler topluluğunun önemli bir üyesi olarak şimdiye kadar sürdürdüğü uluslararası çalışmalarda girmiş olduğu yoğun angajmanı çıkış noktası alıyor. Uluslararası barış düzeninin kalbi sayılan Güvenlik Konseyi’nde on beş BM üyesi yer alıyor. Bunlardan Çin, Fransa, Rusya, ABD ve Büyük Britanya Konsey’in daimi üyesi. Diğer on üyeyse geçici üye sıfatıyla ikişer yıllığına seçimle geliyorlar. Geçici üyelerin dağılımında temsil ettikleri bölgeler esas alınıyor. Almanya’nın dahil olduğu bölgesel grup, iki üye kontenjanına sahip olan Batı Avrupa ve “diğer” Batı ülkeleri (WEOG). Boşalacak olan bu iki sandalyenin diğer adayları Portekiz ve Kanada. Geçici üyelerin seçimi, 65. Genel Kurul’da 2010 Ekiminde gerçekleşecek.
Eğer Almanya bu dönem için de seçilirse Güvenlik Konseyi’nde beşinci kez sorumluluk üstlenmiş olacak. Almanya daha önce 1977/1978, 1987/1988, 1995/1996 ve 2003/04 dönemlerinde Konsey’in geçici üyesi olmuştu. Güvenlik Konseyi’ndeki üyelikleri sırasında Almanya BM çalışmalarının verimli ve şeffaf geçmesi yönünde çaba harcadı – 2003 ve 2004 yıllarındaki zor kararların alınması sırasında da bu tutumunu ortaya koydu. O dönemde Irak meselesi tartışmanın odağındaydı. Güvenlik Konseyi, Almanya’nın başkanlığında 1540 numaralı kararı aldı. Devlet dışı aktörlerin kitle imha silahlarına ulaşmasını önlemeyi amaçlayan bu kararın yanısıra Almanya’nın girişimiyle başlatılan bir tartışmayla da, özel sektörün krizlerin önlenmesine ve barışın kalıcılaşmasına katkı açısından nasıl bir sorumluluk içinde hareket etmesi gerektiği gündeme geldi.
Almanya’nın BM’de gösterdiği sorumluluk ve harcadığı çabayı gösteren bir diğer örnek uluslararası barış misyonlarında üstlendiği görevlerdir. Bu 20 yıl boyunca Almanya defalarca Mavi Bereliler misyonlarına destek verdi; halen de 7000’den fazla askeriyle BM’in 16 misyonundan altısında rol alıyor. Öte yandan Almanya’nın barış ve güvenlik konusundaki çabaları askeri katkıların çok ötesine geçiyor: Almanya hukuk devleti yapılarının inşasını destekliyor, çatışma sebebi olan sorunların üstesinden gelinmesi yönünde zihinsel destek veriyor, sivil toplumun gelişimine katkıda bulunuyor ve nükleer silahsızlanma ve silahlanmanın denetlenmesi yönünde ağırlık koyuyor. Almanya insan haklarının geliştirilmesini istikrar ve kalkınmanın gerekli bir koşulu olarak görüyor ve bunun için uğraş veriyor. 2007 yılında Almanya’nın AB Dönem Başkanlığı sırasında BM İnsan Hakları Konseyi’nin yerleşmesi yönünde önemli katkı sağlandı. Sürdürülebilir kalkınma, insani yardım ve iklimin korunması gibi konular, güvenlik sorunlarıyla sıkı bir ilişki içinde. Bu alanlarda da Almanya uluslararası çabalarda güvenilir bir partner. Almanya BM’in “milenyum hedefleri”ni destekliyor ve bu kapsamda yoksulluğu 2015 yılına kadar yarı düzeyine indirme yolunda kalkınma yardımında işbirliğine ayırdığı bütçeyi geçen on yıl içinde ikiye katlayarak 12 milyara çıkardı (veriler 2009 yılına ait). Almanya “sorunlarını kendi başına çözmeye yardım etme” anlayışından hareketle eğitim projelerine, küçük krediler programlarına veya çevre korumaya özel önem veriyor. Çevre koruma programı UNEP’in kurucu üyesi olarak Almanya kendini, çok yönlü ve ileri hedeflere odaklanmış bir iklim politikasının öncüsü olarak görüyor.
Almanya BM’deki çalışmalarındaki hedefini, BM’nin iklim değişikliği gibi küresel sorunlarla baş etmedeki etkinliğini ve profilini daha güçlü hale getirmek yönünde görüyor. Güvenlik Konseyi’nin geçici üyeliğine adaylık sürecini izlerken Konsey’de ileriye dönük reform yapılması hedefini de önemli bir pozisyon olarak koruyor. Buradaki hedef: Günümüz dünyasını yansıtan ve güney ülkelerinin daimi bir üyelikle sorumluluk üstlendiği bir Güvenlik Konseyi – BM’in uluslararası işbirliğinden yana ağırlık koyacak güçlü bir topluluk olması yönünde bir reform. ///
