Günde yaklaşık 70 Alman filmi gösteren bir “sinema” var mıdır? Hem de bunu 80’den fazla ülkede birden yapan? Cevap: Federal Almanya Cumhuriyeti’ni dünyanın her yerinde temsil eden kültür kuruluşu olan Goethe Enstitüsü. Goethe Enstitüsü Alman sinemasının dünyadaki en aktif kültür elçisi. Goethe Enstitüleri 50 yıldan beri Alman sinemasının yurt dışında yaygınlaşmasını ve tanınmasını sağlamak için büyük bir angajmanla çalışıyor – karşılığını da alıyor: Dünyanın dört köşesinde 134 Goethe Enstitüsü yılda yaklaşık 25.000 film gösterimi gerçekleştiriyor – gün başına tam 68,5 film düşüyor – ve iki milyondan fazla seyirciye ulaşıyor. Bu kitle içinde çok sayıda genç seyirci, ama ev sahibi ülkenin kültür alanındaki multiplikatörleri de yer alıyor. Goethe Enstitüleri tüm kıtalarda Alman dilinde film festivalleri de hayata geçirdiler; örneğin Hongkong’ta, San Francisco’da, Sydney, Prag ve Tokyo’da.
Goethe Enstitülerinin programında her tür filme yer veriliyor: Fritz Lang veya Ernst Lubitsch gibi yönetmenlere ait sessiz filmlerden başlayarak “Yeni Alman Sineması”nın autor filmlerine, kısa filmlere, belgesellere, animasyonlar ve deneysel filmlere ve de en son Alman filmlerine kadar. Doris Dörrie’nin “Kirschblüten Hanami” (Kiraz Çiçekleri Hanami), Fatih Akın’ın “Auf der anderen Seite” (Yaşamın Kıyısında), Oscar ödüllü Florian Henckel von Donnersmarck’ın „Das Leben der Anderen“ (Başkalarının Yaşamı) şu sıralar en sık gösterilenler arasında. Goethe Enstitüsü’nün Frankfurt yakınlarında bir merkezi film arşivi ve dünyanın farklı yerlerinde kendi bölgelerine Almanca film tedariki sağlayan 37 bölgesel arşivi var.
Goethe’nin film çalışması iyi planlanmış bir sinema programı özelliği taşıyor: Tematik film dizileri, retrospektifler, ses getiren tekil filmler; ve bütün bunlar seyircilerle söyleşi, seminerler ve workshoplarla birlikte sunuluyor. Goethe Enstitüsü birinci sınıf sinema profesyonellerini de programları için kazanmayı sürekli başarıyor: Birkaç isim sıralamak gerekirse, Fatih Akın, Margarethe von Trotta, Volker Schlöndorff ve Wim Wenders gibi yıldız yönetmenler, Monika Bleibtreu, Hannah Herzsprung veya Barbara Sukowa gibi Alman sinemasının önde gelen kadın oyuncuları Goethe adına dünyanın farklı yerlerini dolaştılar.
Yurt dışındaki 60 film sorumlusu, Goethe Enstitüsü’nün gösterim hakkını aldığı 900 güncel ve klasik filmin içinden çekici programlar oluşturmak gibi heyecan verici bir işle uğraşıyor. Goethe Enstitüsü’nün film bölümünün başındaki Detlef Gericke-Schönhagen şu bilgiyi veriyor: “Film sorumlularımız bu seçki içinde gayet yaratıcı biçimde çalışıyorlar. Bu nedenle konuya hakimiyetleri ve uzmanlık bilgileri Goethe Enstitüsü’nün dünyadaki film çalışması için belirleyici önem taşıyor. Bizim film çalışmamızın özü şu: Biz sadece gösterimler yapmıyoruz, uluslararası film dünyasındaki ilişki ağlarıyla da birlikte çalışıyoruz. Bunun da sinemacılar ve geniş kitleler için sonuçları oluyor.” Bu çabalarında Goethe Enstitüleri dünya çapındaki kurumsal ağından ve bulundukları ülkelerdeki ilişkilerinden yararlanıyor: sinema yüksek okulları, film profesyonelleri ve sinema sektörüyle ilişkilerinden. Bunun yanısıra Goethe Enstitüsü yurt dışındaki yaklaşık 150 film festivaliyle, ayrıca sinemateklerle, sinema klüpleriyle veya sinema yüksek okullarıyla işbirliği içinde. Bir diğer nokta da, Goethe, Alman sineması için (henüz) ekonomik önem taşımayan Afrika veya bazı Asya bölgeleri gibi yerlerdeki ülkelerde de temsil ediliyor. Buralarda Goethe Enstitüsü bazen Alman filmi görmenin tek yolu.
Goethe Enstitüsü’nün kültür faaliyetleri alanındaki en önemli medyayı film oluşturuyor: Tüm etkinliklerin yaklaşık yüzde 45’i filmle ilintili oluyor. “Filmler, tıpkı tiyatro ve dansta olduğu gibi Almanya’daki yaşam gerçekliğini aktarıyor ve arkada yatan anlamın şifresinin çözülmesini gerektiriyor”, diyor Detlef Gericke-Schönhagen. “Bu süreçte film, diğer sanatlardan daha fazlasını vaat etmiyor, ama kolay nakledilme avantajı var. Ayrıca en uç noktaya kadar mükemmelleştirilmeye müsait bir medya. Kesim masasındaki çalışmalar bazen bir yıl sürüyor; bir anlatım anı, milyonda birlik parçaya kadar işlenebiliyor.”
Dünyanın dört bir yanında gösterilmek için Goethe Enstitüsü’ne yeni bir yapım satın alınmak istendiğinde, Alman film sektöründen bir uzman seçim kuruluna söz konusu filmle ilgili danışmanlık yapıyor. Satın alınacak filmlerin seçiminde öncellikle estetik, içerik ve sanatsallık rol oynuyor. Ayrıca seçilecek her filmin tematik bakımdan, dünyada mümkün olduğunca geniş bir coğrafyada ve uzun vadeli gösterilebilir olmasına bakılıyor. Goethe Enstitüsü’nün film çalışmasının önemli bir boyutu da, Alman dilinin öğretilmesinde önemli bir araç olması: Goethe tüm filmleri Almanca gösteriyor ve dünyada önemli on dildeki altyazılarla sunuyor.
Farklı yerlerdeki Goethe Enstitüleri çeşitli film etkinliklerinde German Films Service+Marketing Lmt.Ş. ile de birlikte çalışıyorlar. Yurt dışında film pazarlaması konusunda uzmanlaşmış olan bu ajans, Alman sinemasının dünyada tanınırlık düzeyini ve pazarlanma olanaklarını iyileştirmeyi amaçlıyor. Detlef Gericke-Schönhagen, German Films ve Goethe Enstitüsü’nün farklı ilgilerini açıklarken “Biz Alman filminin yurt dışındaki kültürel temsilcisiyiz ve bu bakımdan kültürel ilişkiler ve kültür politikası bakımından ilgiliyiz. Bunun ihracatı artıran bir boyutu da var, ama bizim ilgimizin merkezinde bu durmuyor” diyor. Ama iki kuruluş etkinliklerinde birbirlerini karşılıklı destekliyor. Bu da doğal, çünkü sonuçta ikisi de Alman filminin yurt dışındaki elçisi durumunda.
