Gözün alabildiği alan bir tarafta Schlierberg’e, diğer tarafta Schönberg’in çayırlarına ve ormanlarına kadar uzanıyor. Freiburglu “güneşçi mimar” Rolf Disch, Merzhauser Caddesi’ndeki işyerlerinin ve dükkanların bulunduğu bir binanın üst katında çatı katı daireleri inşa etmiş. Fakat bunlar alışılagelmiş çatı katlarından değiller. Barbara Schweer, kocası Martin Hoyer ve kızlarıyla birlikte yaklaşık iki yıldır bu dairelerden birinde oturuyor. Bu dairelerde dikkat çekici olan nokta evin enerji giderleri: Isınma ve sıcak su için ailenin yıllık enerji ihtiyacı, 400 litreden daha az miktardaki yakıttan elde edilebilecek enerji değerine denk gelen 4000 kilovat saatten bile daha az. Isı, bir tesisat üzerinden yakındaki bir odun enerji santralinden geliyor. “İlk yılki ısıtma giderimiz yalnızca 300 Avro’ydu”, diyor Schweer. Hem de 167 metre karelik bir ev için geçerli bu rakam. Optimum ısı izolasyonu, elbette bu sonucu elde etmenin önkoşullarından biri. Sıcaklığın sıfır derecenin altına düştüğü Ocak günlerinde dahi, güneşin bulutların arkasına saklandığı zamanlardaki kısa süreli istisnalar dışında, evin ısıtılmasına neredeyse hiç gerek kalmıyor. Çünkü evin camlı güney cephesi kışın ılık güneşini evin içine taşırken, yılın ilerleyen zamanlarında kavurucu yaz güneşi dışarıda kalıyor. Gerçekten de zekice planlanmış bir ev. Bol miktarda ahşapla donatılmış evin oda sıcaklığının ideal olduğu konusunda tüm aile hemfikir.
Mimar Rolf Disch, tasarladığı evi “artık enerjili ev” olarak adlandırıyor, çünkü bu evlerin özelliği, sakinlerinin ihtiyaç duyduğu enerjiden fazlasını üretiyor olmaları: Çatıda bulunan güneş enerjisi ünitesi, yıllık yaklaşık 9000 kilovat saatlik enerji üretiyor. Üretilen enerjiden evin elektrik ve ısıtma ihtiyaçları için kullanılan enerji çıkarıldığında geriye yaklaşık olarak yıllık 2000 Kilovat saatlik artı değer kalıyor. Finansal açıdan da avantajlı bir durum bu, çünkü normalde aylık 100 Avro’yu bulan elektrik ve ısınma masraflarına karşılık, solar üniteden elde edilen elektrik sayesinde 400 Avroluk bir gelir sağlanıyor. Mimar Disch, kendinden emin bir şekilde “aylık enerji geliri”nden söz ediyor ve ekliyor: “Sabit masraflar, sabit gelire dönüşecek”. Disch Freiburg’da Schlierberg’in eteklerinde, bir kısmı çatı katı dairesi, bir kısmı ise sıra evler formunda olmak üzere bu yapıdaki evlerden toplam 47 adet yapıp satmış. Buna çok benzer bir proje olan “Heliotrop” da Disch’in tasarladığı yenilikçi evlerden biri. Bu tip bir ev, güneşin hareketiyle uyumlu şekilde dönerek konumunu değiştirebiliyor ve böylelikle güneş ışığından maksimum şekilde faydalanıyor. Almanya’da inşa edilen ilk artık enerjili ev ve bugün Freiburg’da en çok ziyaret edilen güneş enerjisi projesi.
Güneş enerjisi alanındaki yenilikler açısından Freiburg son derece zengin. Solar fabrika da bunlardan biri. 90’lı yılların ortasında Almanya’da güneş enerjisi sektörü henüz belirsiz bir yönde ilerlerken, Georg Salvamoser Freiburg’da güneş enerjisi için ilk hazır modülü üretti ve böylece Şubat 1996 itibariyle, ülke çapında gelecek vadeden bir sektörün önünü açmış oldu. Almanya’da birçok başka güneş enerjisi firması da bu süreç içerisinde büyüdü. Freiburg im Breisgau, güneş enerjisi sektöründe yeniliğin söz konusu olduğu her durumda üstlendiği öncü rolden ötürü, bu gelişimden kendine paye çıkartmakta haklı. Freiburg’un güneş enerjisi alanındaki ilerlemesine önayak olan birincil kuruluş Fraunhofer Güneş Enerjisi Sistemleri Enstitüsü (ISE) oldu. 500 çalışanı ve bürolar, laboratuarlar ve test alanları için ayrılmış toplam 18.000 metrekarelik Enstitü merkeziyle ISE, Avrupa’nın en büyük solar araştırmalar merkezi. Fraunhofer Enstitüsü, bünyesinde çalışanların, en zorlu zamanlarda dahi güneş enerjisinin bu dar boğazdan çıkmayı başaracağına dair bizzat inanmaları sayesinde gün geçtikçe gelişiyor. Enstitü’nün 2001 yılında inşa edilen yeni binası, şimdiden çok küçük gelmeye başlamış ve bilim insanlarının ve teknik departmanın bir kısmı, komşu binaya, bir kısmı da Solar Info Center’a (SIC) taşınmış.
SIC, solar kent Freiburg’un önemli merkezlerinden bir diğeri: Freiburg Fuarı’nın yakınındaki yeni binasıyla, güneş enerjisi sektöründe Almanya çapında eşsiz bir uzmanlık merkezi. 14.000 metrekarelik merkezde birçok farklı firma, çeşitli şekil ve yöntemlerle yenilenebilir enerji, solar yapılar ve enerji verimliliği gibi alanlarda bir çatı altında çalışmalarını sürdürüyorlar. Burada 20 metrekareye yerleşmiş, sahiplerince bizzat işletilen küçük firmalardan, uluslararası üne sahip büyük firmalara kadar her şeyi bulmak mümkün. Bu firmalardan biri de 2005 yılında ISE’den ayrılan bir grup tarafından kurulan Concentrix. Şubat 2006’dan beri, yenilenebilir enerji sektöründe yeni işletmelere yatırım yapan öncü kuruluşlardan Good Energies işbirliğiyle, bol güneş alan yerlerde kullanılmak üzere yoğunlaştırıcı solar paneller üretiyorlar. Fresnel merceği olarak anılan ve çok ince bir mercek olan optik materyalin de yardımıyla, güneş ışığı yüksek kapasiteli güneş piline yansıtılıyor. Bu güneş pilleri, 500 kat yoğunlaştırılmış ışığı doğrudan elektrik enerjisine çeviriyorlar. Concentrix firması Flatcon® teknolojisiyle, daha önce sadece uzayda kullanılan yüksek verimli güneş enerjisi pillerini yeryüzünde kullanmak üzere ilk adımı atan firma oldu. Bu güneş pilleri günümüz ölçülerine göre dikkat çekici bir ölçü olan %35’lik verimlilik düzeyine ulaşabiliyorlar. “Concentrix, yüksek verimli güneş pilinin, ışığın yoğunlaştırılmasının ve güneş pilinin konumlandırılmasında gösterilen özenin de yardımıyla, modül verimliliğinde %26’nın üzerinde sonuç elde edebiliyor”, diye açıklıyor firmanın başkanı Hansjörg Lerchenmüller. Geleneksel silisyum teknolojisine kıyasla Concentrix, standart modül verimliliği düzeyini nerdeyse iki katına çıkartmış. Concentrix, ülke çapında bir yandan güneş enerjisi alnında yenilikçi bir üretim merkeziyken bir yandan da bir başarı örneği. Kuruluş, 2008 yılı başında Alman Ekonomisi Yenilikçilik Ödülü’ne layık görüldü. 2008 yılının ortasından itibaren Freiburg’da yeni modüllerin üretimine başlanacak. Bu gelişme solar kent için başarı hanesine yazılıyor, zira başka bölgeler de Freiburg’un yenilikçi güneş enerjisi uzmanlarıyla çalışmak için yarış halindeler. Elbete Freiburg’daki Güneş enerjisi projelerinin listesi burada sona ermiyor: Almanya’da Freiburg dışında herhangi bir başka şehir, güneş enerjisine yönelik ilerlemede bu kadar büyük bir rol üstlenmedi. Freiburg’un bu alanda iki pilot projesi mevcut. Bunlar Sanayi ve Ticaret Odası’nın (IHK) ve Üniversite Hastanesi’nin binalarında uygulanan projeler. Ayrıca hangi şehirde ne kadar güneş enerjisi kullanıldığını belirleyen “Solar Bun desligası” (solar birinci lig) İnsiyatifi’ne göre, Freiburg yaklaşık 200.000 kişilik nüfusuyla yıllardır ilk sırada yer alıyor. Ne yazık ki Freiburg Spor Kulübü, yalnızca ikinci lige kadar yükselebilmiş durumdalar. Fakat Freiburglular, solar ligdeki mücadelelerinde de puan toplamayı ve topu ağlarla buluşturmayı görev edinmişler. Dreisam Stadyumu’nun çatısına yerleştirilmiş toplam 2200 metrekarelik fotovoltaik güneş pilleri yılda yaklaşık iki milyon kilovat saatlik solar elektrik üretiyorlar. Çevre dostu stirling motorlarının, ısıtmaya olan katkısıyla birlikte Freiburg Spor Klübü, yıllık elektrik ihtiyacının yarısını kendisi karşılıyor – üstelik sera gazı salımı olmaksızın.
Neden güneş enerjisi sektörü Freiburg’da böyle parmakla gösterilecek şekilde ilerleme kaydetti; neden bu kentte bu kadar çok yenilikçi solar proje geliştiriliyor? Bunun sebeplerinden biri belki kentin, Almanya’nın en güneşli bölgelerinden birinde yer alıyor olmasıdır. Belki aynı zamanda Freiburg’da güneş enerjisinin, “yeşil” yani ekolojik yaşam standardıyla özdeşleştiriliyor oluşundandır. Akla en yatkın tetikleyici sebep ise on yıllar öncesine dayanıyor: 1970’lerin başında, Freiburg’un hemen çok yakınında, Kaiserstuhl bölgesinde yer alan Wyhl’de bir atom enerjisi santrali inşa edilmesi planlanıyordu. Fakat bölge sakinleri buna karşı direndiler: Binlerce insan biraraya gelip, 1975 Şubat’ında santralin yapılacağı inşaat alanını işgal ettiler ve böylelikle yıllar süren politik bir direniş sayesinde santralin inşasını engellemeyi başardılar. Şu var ki, tüm bunlar direnişle sınırlı kalmadı ve hemen ardından ekolojik projeler geliştirilmeye başlandı. İnşaat alanının işgalinden hemen bir yıl sonra yakınlardaki şarap üretimi yapılan Breisach’da bir güneş enerjisi sergisi düzenlendi. İşte bu, solar kent Freiburg’un doğduğu andı. Freiburg ekonomi sorumlusu Bernd Dallmann’a göre Günümüzde Freiburg’da 10.000’den fazla insan çevre ve güneş enerjisi sektöründe çalışıyor. Aynı zamanda da şehrin yeşil imajını şekillendirmeye devam ediyor: Geçtiğimiz haftalarda Freiburg, isminin önüne bir de “Green City” etiketini ekledi. Kara Ormanlar’ın kıyısındaki solar kenti bol güneşli günler bekliyor.
