Sayın elçi, şu anda önüne geçmeye çalıştığınız en ciddi kriz durumu hangisi?
Şu an için Gürcistan vakası. Ayrılıkçı Abhazya ve Güney Osetya bölgelerinde çatışmalar gittikçe artıyor. Bu bölgeler henüz bağımsızlıklarını ilan etmedilerse de, otonom bir statü için direniyorlar. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bu tür bölünmeler başlamıştı. Bu noktadaki fikir ayrılıklarında AGİT ciddi bir rol üstleniyor. Orada, anlaşmazlığın taraflarını nasıl bir araya getirilebileceğine ilişkin bizim yönlendirmelerimizle hareket eden bir saha ekibimiz mevcut.
Nasıl çalıştığınızı bize kısaca anlatır mısınız? Telefonu alıp devlet başkanlarını mı arıyorsunuz?
Bizim işleri yürütme biçimimiz normal koşullar altında daha alt kademelerde işliyor. Fakat kimi zaman AGİT Başkanlığı’na olaylara doğrudan müdahil olması doğrultusunda tavsiyede bulunuyoruz. Asıl aracı kurumlar AGİT’in 19 saha çalışma misyonu. Buralardaki temsilcilerimiz hem oyunu hem de oyuncuları tanıyorlar. Tarafların hepsiyle görüşerek anlaşmazlığın giderilmesi doğrultusunda öneriler getirmeye çalışıyorlar. Buna ek olarak burada, Viyana’da sorunları kurul bazında ele alıp değerlendiriyoruz. Her perşembe AGİT Daimi Kurulu toplanıyor. Burada 56 üye ülkenin elçileri aynı masa etrafında bir araya geliyorlar ve her türlü güncel konuyu gündeme getirmekte özgürler. Gürcistan vakasının gündemde olduğu geçtiğimiz haftalarda Kurul düzenli olarak toplandı. Ayrıca Daimi Kurul dışında da gerilimi azaltmak ve bir çözüm yolu bulabilmek için çabalar gösterildi. Bu süreç şu anda devam ediyor.
Kaç çalışanınız bulunuyor?
Kriz Önleme Merkezi’nde yaklaşık 50 kişi çalışıyor. Bunların yarısı yerel sorunlarla ilgileniyorlar. Bu da Doğu Avrupa’dan Balkanlar’a, Kafkaslar’dan Orta Asya’ya dek uzanan bir alandaki anlaşmazlıkları kapsıyor. AGİT misyonlarını merkezden yönetiyoruz. Bunu tüm dünyaya yayılmış elçiliklerin tek elden yönetildiği dışişleri bakanlıklarına benzetmek mümkün. Burada günün her saati işleyen bir merkezde çalışıyor ve sınır güvenliği ve sınır yönetimine ilişkin AGİT konseptini uyguluyoruz. Bu özellikle de Orta Asya açısından çok önemli. Burada AGİT sınırlarının yanısıra bir de dünyada tüketilen uyuşturucuların büyük bölümünün üretildiği Afganistan sorunu var. Afganistan’a olan sınırların etkili biçimde korunması ve uyuşturucu kaçakçılığının engellenmesi, bütün AGİT üyesi ülkelerin güvenliğini sağlamak açısından da çok önemli.
AGİT kriz önlemede ne kadar başarılı?
Yaptığımız çalışmaların ne kadar başarılı olduğunu ölçmek genellikle çok ama çok zor. Önüne geçebildiğimiz bir anlaşmazlık kamuoyuna yansımıyor ve dolayısıyla bizim rolümüz göze çarpmıyor. Bizim işimizin çok büyük bir kısmı perde arkasında kalıyor ve bu gerçeğin farkında olarak hareket etmeliyiz. Örneğin Kosova’da 800 kişilik bir çalışma grubumuz var. Bu bölge gündemde olmasına rağmen basında AGİT’ten nadiren söz ediliyor. AGİT Kosova’nın tüm topluluklarında aktif. Çalışanlarımız yerel düzeydeki etnik anlaşmazlıkları çözmek üzere dahi danışmanlık yapmak ve işe el atmak üzere hazır bulunuyor. Bu çalışma fark edilmeden ama etkili bir şekilde yürütülüyor. Aslında Kosova’da ortamın uzun süredir görece olaysız kalabilmesi büyük ölçüde AGİT sayesinde.
Peki, Almanya AGİT’in başarısında nasıl bir rol oynuyor acaba?
Almanya son derece asli bir rol oynuyor. Alman dışişleri bakanları her zaman Doğu ve Batı Almanya’nın birleşmesinin AGİT’e borçlu olduğumuzu şükranla dile getirmişlerdir. Organizasyon seksenli yılların sonunda iki bloku karşı karşıya getiren engellerin aşılmasını sağladı. Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana AGİT’in Balkanlar’da ve Orta Asya’daki anlaşmazlıklara önleyici bir tavırla çözüm arayışına girmesinden bu yana Almanya da aktif bir şekilde görev alıyor. Her şeyin yanı sıra sağladığı personelle de. Misyonlarımızda çalışanlarla ilgili hükümetlerin gönderdiği kişiler – burada Almanya öncü bir rol oynuyor. Ayrıca bugüne kadar, yaptıkları çalışmalarla organizasyonun gelişimine büyük katkılarda bulunmuş bir çok Alman misyon şefi de oldu.
Herbert Salber
2006 Ağustos ayından bu yana Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) Viyana’daki Kriz Önleme Merkezi’nin direktörlüğünü yürütüyor. 54 yaşındaki Alman diplomat daha önce Nikaragua Elçiliği ve AGİT’in Kazakistan merkezinin yöneticiliğini de yapmış bir isim.
